Học thư pháp có giúp giảm căng thẳng? Góc nhìn từ nghiên cứu khoa học

Trong cuộc sống hiện đại, chúng ta thường xuyên phải đối mặt với áp lực từ công việc, học tập và những lo toan thường ngày. Giữa nhịp sống vội vã ấy, nhiều người tìm đến những hoạt động sáng tạo như vẽ tranh, nghe nhạc, làm vườn hoặc viết thư pháp để dành thời gian cho bản thân.

Thư pháp không chỉ là nghệ thuật tạo nên những nét chữ đẹp. Quá trình viết bằng bút lông đòi hỏi người viết tập trung vào từng chuyển động của bàn tay, lực bút, hướng đi của nét mực và bố cục trên giấy.

Vậy học thư pháp có giúp giảm căng thẳng không? Liệu việc chậm rãi viết từng nét chữ có liên quan đến trạng thái thư giãn của cơ thể?

Một nghiên cứu khoa học được công bố năm 2014 trên tạp chí Psychology Research and Behavior Management đã tìm hiểu chính vấn đề này, mang đến một góc nhìn đáng chú ý về mối liên hệ giữa luyện viết thư pháp và giảm căng thẳng.

Nghiên cứu khoa học về thư pháp và giảm căng thẳng

Nghiên cứu có tên tiếng Anh là Calligraphy and meditation for stress reduction: an experimental comparison, có thể dịch là “Thư pháp và thiền định trong việc giảm căng thẳng: Một nghiên cứu so sánh thực nghiệm”.

Bài nghiên cứu được thực hiện bởi Henry SR Kao và các cộng sự, công bố ngày 13/2/2014.

Bạn có thể đọc nghiên cứu gốc tại đây: Calligraphy and meditation for stress reduction: an experimental comparison – PubMed Central.

Nghiên cứu tuyển chọn 30 học viên cao học và nhân viên học thuật tại Đài Loan có biểu hiện căng thẳng theo tiêu chí sàng lọc của nhóm nghiên cứu. Những người tham gia được chia ngẫu nhiên thành ba nhóm:

• Nhóm thực hành viết thư pháp Trung Hoa bằng bút lông.

• Nhóm thực hành thiền định.

• Nhóm đối chứng không tham gia hoạt động luyện tập tương ứng.

Chương trình được thực hiện trong 8 tuần liên tiếp, mỗi tuần một buổi. Mỗi buổi có khoảng 20 phút thực hành thư pháp hoặc thiền định, cùng các giai đoạn chuẩn bị và hồi phục.

Các nhà nghiên cứu theo dõi một số chỉ số sinh lý trước và sau khi thực hành, bao gồm nhịp tim, hoạt động điện cơ, nhiệt độ da và nhịp thở.

Mục tiêu là tìm hiểu những thay đổi của cơ thể khi người tham gia luyện viết thư pháp, đồng thời so sánh với thiền định và nhóm đối chứng.

Nghiên cứu ghi nhận những kết quả gì?

Kết quả cho thấy nhóm luyện viết thư pháp và nhóm thiền định đều có những thay đổi đáng chú ý ở một số chỉ số sinh lý liên quan đến trạng thái căng thẳng.

Cụ thể, sau khi thực hành:

• Nhịp tim: giảm ở cả nhóm thư pháp và nhóm thiền định.

• Nhiệt độ da: tăng ở cả hai nhóm thực hành.

• Hoạt động điện cơ: có sự khác biệt giữa các nhóm, nhưng không phải mọi thay đổi đều thể hiện tác dụng thư giãn rõ ràng.

• Nhịp thở: nhóm thiền định có mức giảm đáng kể; nhóm thư pháp không cho thấy sự giảm tương tự trong so sánh trước và sau buổi thực hành.

Nhìn chung, các tác giả đánh giá việc luyện viết thư pháp Trung Hoa là một hướng tiếp cận có tiềm năng hỗ trợ giảm căng thẳng. Tuy nhiên, kết quả cần được diễn giải trong phạm vi thiết kế và quy mô của nghiên cứu.

Điều quan trọng là nghiên cứu không chứng minh rằng thư pháp có thể chữa khỏi căng thẳng, lo âu hoặc các vấn đề sức khỏe tinh thần. Đây là bằng chứng ban đầu về mối liên hệ giữa hoạt động viết thư pháp và một số phản ứng sinh lý của cơ thể.

Vì sao luyện viết thư pháp có thể tạo cảm giác thư giãn?

Một điểm đáng chú ý trong nghiên cứu là hoạt động viết thư pháp đòi hỏi sự phối hợp giữa chú ý tinh thần và chuyển động cơ thể.

Khi cầm bút lông, người viết cần quan sát đầu bút, kiểm soát lực tay, điều chỉnh tốc độ và chú ý đến sự hình thành của từng nét chữ. Những yêu cầu này khiến người viết tập trung vào hoạt động đang diễn ra thay vì liên tục chuyển sự chú ý sang nhiều việc khác.

Từ đặc điểm đó, có thể nhìn nhận trải nghiệm học thư pháp qua một số khía cạnh.

Tập trung vào từng nét bút

Một nét chữ thư pháp không đơn thuần là đường mực trên giấy. Người viết cần phối hợp mắt nhìn, bàn tay và khả năng điều khiển bút để tạo ra hình dáng mong muốn.

Khi dành sự chú ý cho từng nét, bạn có cơ hội tạm rời khỏi nhịp độ vội vã thường ngày và tập trung vào một hoạt động cụ thể.

Học cách kiên nhẫn và không nóng vội

Người mới học thư pháp thường cần thời gian để làm quen với bút lông, cách điều khiển nét mực và bố cục chữ viết.

Không phải tác phẩm nào cũng đẹp ngay từ lần đầu. Có những nét cần viết lại, có những chữ cần điều chỉnh nhiều lần.

Chính quá trình luyện tập ấy tạo cơ hội để mỗi người rèn luyện sự kiên trì, học cách chấp nhận những thiếu sót và tiến bộ từng bước.

Kết hợp hoạt động trí óc và vận động bàn tay

Viết thư pháp đòi hỏi người học vừa quan sát, vừa suy nghĩ về hình dáng chữ, vừa điều khiển bàn tay theo ý muốn.

Sự phối hợp giữa nhận thức và vận động là một đặc điểm nổi bật của bộ môn này. Nghiên cứu năm 2014 cũng đặt hoạt động viết thư pháp trong mối liên hệ giữa quá trình tinh thần và phản ứng sinh lý của cơ thể.

Tạo thời gian cho sở thích cá nhân

Không phải ai học thư pháp cũng có cùng một mục tiêu. Có người muốn viết chữ đẹp, có người muốn sáng tạo quà tặng, cũng có người đơn giản muốn tìm hiểu một bộ môn nghệ thuật truyền thống.

Dù mục tiêu là gì, việc dành thời gian đều đặn cho một sở thích có ý nghĩa với bản thân có thể mang lại trải nghiệm tích cực. Mức độ thư giãn mỗi người cảm nhận được sẽ khác nhau, tùy thuộc vào hoàn cảnh và sở thích cá nhân.

Học thư pháp có giống với thiền định không?

Thư pháp và thiền định là hai hoạt động khác nhau, nhưng cả hai đều có thể yêu cầu người thực hành duy trì sự chú ý.

Với thiền định, người thực hành trong nghiên cứu được hướng dẫn tập trung vào hơi thở. Với thư pháp, sự chú ý được đặt vào quá trình viết chữ bằng bút lông.

Nghiên cứu cho thấy cả hai nhóm đều có thay đổi tích cực ở một số chỉ số sinh lý. Tuy nhiên, các chỉ số cụ thể không thay đổi giống nhau giữa hai nhóm.

Vì vậy, không nên kết luận rằng thư pháp hoàn toàn tương đương với thiền định. Thay vào đó, kết quả gợi ý rằng luyện viết thư pháp có thể là một hoạt động đáng tìm hiểu đối với những người muốn kết hợp nghệ thuật, sự tập trung và trải nghiệm thư giãn trong cuộc sống.

Học thư pháp Việt tại TP.HCM: Bắt đầu từ những nét bút đầu tiên

Từ góc nhìn khoa học đến trải nghiệm thực tế, thư pháp mở ra một cách tiếp cận thú vị để mỗi người khám phá nghệ thuật chữ viết và dành thời gian cho hoạt động sáng tạo.

Bạn không nhất thiết phải có năng khiếu hội họa hoặc biết viết chữ đẹp từ trước mới có thể học thư pháp. Người mới bắt đầu có thể làm quen với cách cầm bút, luyện nét cơ bản, học cách viết chữ Tiểu tự và từng bước thực hành Đại tự.

Tại Thư pháp Gia Nguyễn – Tinh hoa nét Việt, các lớp học thư pháp Tiếng Việt được xây dựng theo lộ trình từ cơ bản đến nâng cao, tạo điều kiện cho học viên thực hành và hoàn thiện kỹ thuật viết chữ theo từng giai đoạn.

Đặc biệt, nếu bạn yêu thích thư pháp nhưng còn băn khoăn về chi phí, có thể tìm hiểu Lớp Thư pháp Tùy Tâm – học phí 0 đồng, tổ chức vào sáng thứ Sáu hằng tuần.

Lớp học hướng đến những người muốn làm quen với thư pháp, kể cả khi chưa từng cầm bút lông. Điều quan trọng là sự yêu thích, tinh thần học hỏi và mong muốn trải nghiệm nghệ thuật thư pháp Việt.

Học thư pháp không chỉ để viết chữ đẹp

Nghiên cứu Calligraphy and meditation for stress reduction: an experimental comparison mang đến một góc nhìn khoa học đáng chú ý về mối liên hệ giữa luyện viết thư pháp và trạng thái thư giãn.

Dù vẫn cần thêm những nghiên cứu có quy mô lớn hơn, kết quả ban đầu gợi mở rằng việc tập trung vào từng nét bút có thể là một trải nghiệm đáng thử đối với những người yêu thích nghệ thuật và muốn tìm thêm hoạt động tích cực trong cuộc sống.

Học thư pháp không nhất thiết phải bắt đầu bằng mục tiêu tạo nên một tác phẩm hoàn hảo. Bạn có thể bắt đầu từ mong muốn học một điều mới, rèn luyện sự kiên nhẫn hoặc tự tay viết một chữ mang ý nghĩa riêng.

Bởi đôi khi, giá trị của thư pháp không chỉ nằm ở nét chữ hoàn thiện, mà còn ở chính quá trình chúng ta dành thời gian, sự tập trung và tâm huyết cho từng nét bút.